Elektrisch treinstel Plan V

Elektrisch treinstel Plan V nr. 876

In de concurrentiestrijd met het autoverkeer lopen de verliezen van NS vanaf 1963 schrikbarend op. De NS-top besluit tot een vernieuwingsoperatie. De modern vormgegeven treinstellen Plan V zijn daar het resultaat van. Het zijn de eerste NS-treinen die de nieuwe geel met blauwe huisstijl krijgen aangemeten.

Elektrisch treinstel 876 (Plan V) behoort tot een omvangrijke serie van 246 tweedelige elektrische treinstellen. Ze zijn ontworpen door Werkspoor. Ze zijn tussen 1966 en 1976 gebouwd door Werkspoor, Talbot en Düwag (beide in Duitsland). De ‘tweetjes’ zijn afgeleid van een vierdelig model naar een nieuw, revolutionair concept uit 1961 met de nieuwste technieken. Voor de reiziger was de centrale deurvergrendeling opvallend. De conducteur bepaalde wanneer de deuren gesloten werden en de machinist wanneer ze weer geopend konden worden. Deze treinen worden aan het publiek gepresenteerd als ‘Treinstel Toekomst’.

De toekomst ziet er voor NS echter niet heel rooskleurig uit. In de concurrentiestrijd met het autoverkeer lopen de verliezen van NS vanaf 1963 schrikbarend op. De NS-top besluit tot een vernieuwingsoperatie, met onder andere een nieuwe, eenduidige en consequent doorgevoerde huisstijl. Ontwerpbureau Tel Design krijgt de opdracht. De dan nog jonge Gert Dumbar ontwikkelt een revolutionaire ‘opfrisbeurt’ voor het bedrijf met z’n ouderwetse en ambtelijke imago. In 1968 wordt een treinstel Plan V in de nieuwe huisstijl gepresenteerd: de kleur geel en het nieuwe, modernistische logo zijn het meest opvallend. Er zijn ook blauwe reclamebanen aangebracht. Men denkt dat wat bij trams en bussen werkt (reclame) ook bij NS geld in het laatje kan brengen. Een succes wordt dat echter niet. In de loop van de jaren ’70 krijgen vrijwel alle treinstellen de nieuwe huisstijl aangemeten.

Deze treinen rijden overal in Nederland en hebben een lange levensduur; de laatste zijn pas in 2016 uit de dienst genomen.

Ontwikkeling:

Omslag openbaar vervoer

Argumentatie:

De treinstellen Plan V representeren een belangrijk ontwikkeling in de Nederlandse mobiliteitsgeschiedenis van de jaren 1960: de concurrentiestrijd met het opkomende particuliere vervoer en de inzet van een nieuwe huisstijl als marketing-instrument. Plan V-treinstellen zijn de eersten die in de nieuwe kleur geel op de baan verschijnen. Vanwege hun grote aantallen en lange levensduur zijn ze in Nederland bovendien zeer beeldbepalend geweest.

Argumentatie object:

De laatste treinstellen Plan V zijn in 2015 uit de dienst genomen. Treinstel NS 876 werd voor museumdoeleinden gereserveerd.

Locatie:

Het Spoorwegmuseum, Utrecht (het treinstel is elders opgeslagen)

http://www.spoorwegmuseum.nl/