Vroege elektrische stadstram

Elektrisch motorrijtuig RETM 1

In 1905 reed de eerste elektrische tram in Rotterdam. Daarmee werd de basis gelegd voor een uitgebreid netwerk van elektrische tramlijnen. Het allereerste motorrijtuig van de Rotterdamsche Elektrische Tramweg Maatschappij is bewaard gebleven. Het staat model voor de vroegste elektrische stadstrams in Nederland.

Omstreeks 1880 begon de grote trek van bewoners van omliggende gemeenten naar de stad Rotterdam. De behoefte aan betrouwbaar lokaal vervoer nam toe. In 1879 deed de eerste paardentram zijn intrede in de stad: de Rotterdamsche Tramweg Maatschappij (RTM) opende de eerste paardentramlijn, die de basis was van een uitgebreid netwerk. Twee jaar later werd de stoomtramlijn Rotterdam-Delfshaven geopend, in 1882 doorgetrokken naar Schiedam. Maar de (technische) ontwikkelingen stonden niet stil: in 1898 deed de elektrische tram op verschillende plaatsen in Nederland zijn intrede, gevoed door bovenleiding. Rotterdam kon niet achterblijven: in 1904 werd de Rotterdamsche Elektrische Tramweg Maatschappij (RETM) opgericht. Op 19 september 1905 reed de eerste elektrische tram door Rotterdam. Hetzelfde jaar kwamen er al vijf elektrische tramlijnen bij. In 1908 kwam het totaal op negen lijnen. Het maximum werd bereikt in 1930, toen de Rotterdamse tram 25 lijnen had. Na enkele jaren van onderhandelen droeg de RETM het trambedrijf in 1927 over aan de gemeente Rotterdam. De RETM werd een gemeentelijk vervoerbedrijf. Het kreeg de naam Rotterdamsche Electrische Tram (RET), de naam die het bedrijf nu nog draagt.

De RETM begon de dienst in 1905 met 20 tweeassige motorwagens die gebouwd waren door het Belgische Métallurgique. De rijtuigen hadden een lengte van 8540 mm en een gewicht van 10 ton. De wagens 1-10 telden door een opstelling met banken in de lengte 20 zit- en 16 staanplaatsen. De wagens 11-20 moesten het door een opstelling van dwarsbanken met 1 zitplaats minder doen. De 20 voertuigen werden in 1931 afgevoerd, met uitzondering van de 1 en 11, die de museumstatus verkregen.

Ontwikkeling:

Verstedelijking

Argumentatie:

Motorrijtuig RETM 1 is een representant van de elektrische oer-tram: het tweeramige type zoals dat in bijna alle grote steden voorkwam. De trambedrijven in de drie grote steden Amsterdam, Den Haag en Rotterdam begonnen in dezelfde periode met uiterlijk vrijwel identieke trams met twee grote zijruiten met een sierlijke gebogen bovenzijde. Utrecht had overeenkomstige maar iets kleinere wagens.

Argumentatie object:

Motorrijtuig 1 is al in een vroeg stadium, namelijk in 1931, voor museumdoeleinden gereserveerd. De tram werd in 1938 teruggebracht in de oorspronkelijk toestand. In augustus 1938 kwam de RETM 1 weer in dienst ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum van koningin Wilhelmina. Tien jaar later gebeurde dat nog eens ter gelegenheid van het 50-jarig regeringsjubileum van de koningin en daarna werd het motorrijtuig opgeborgen. In 1965 werd het motorrijtuig weer opgeknapt ter gelegenheid van het 60-jarig bestaan van de elektrische tram in Rotterdam en reed toen enkele ritten waarna het opnieuw werd opgeborgen. In 2001 maakten kroonprins Willem-Alexander en zijn verloofde Máxima een rit met motorwagen 1 door Rotterdam, tijdens een kennismakingsbezoek aan de havenstad.

Locatie:

Stichting RoMeO, Rotterdam

Links: