Antoon van Daal

Fokker Spin 3

vroeg (sport/les) vliegtuig

De Fokker Spin is een succesvol vliegtuig van de eerste generatie vliegtuigen. Het is tevens het eerste vliegtuig dat ontworpen en gebouwd is door de Nederlandse vliegtuigbouwer Anthony Fokker. Het type was zowel in Nederland als in Nederlands-Indië te zien en werd in Duitsland in serieproductie genomen.

Anthony Fokker vertrok in1910 voor een technische opleiding naar Duitsland. Samen met zijn rijke medestudent Franz von Daum bouwde hij daar een vliegtuig, dat wel vloog maar moeilijk te besturen was. Een verbeterde versie werd vernield bij een ongeluk, waarna Von Daum ophield met het bouwen van vliegtuigen. Hij verkocht de motor aan Fokker.

Hiermee bouwde Fokker een derde aangepast vliegtuig; de Spin 3. Met dit vliegtuig behaalde hij, in mei 1911, zijn vliegbrevet. In augustus 1911 kwam Fokker met zijn Spin 3 naar Nederland. Hier gaf hij rond Koninginnedag enkele demonstraties in zijn geboortestad Haarlem.

In 1912 begon Fokker in Johannisthal (Duitsland) zijn eerste bedrijf: een vliegtuigfabriek en vliegschool. Hier werden ruim 20 Spinnen geproduceerd, waaronder een aangepaste versie met dubbele besturing voor lesvluchten en met een omsloten cockpit. Demonstraties in Nederland, Nederlands-Indië (Indonesië) en Rusland leverden geen orders op, maar de Duitse krijgsmacht bestelde enige exemplaren van een verbeterd model.

Ontwikkeling:

Opkomst verbrandingsmotor

Argumentatie:

Succesvolle eerste generatie vliegtuigen “tilden” de luchtvaart vanuit de pioniersfase naar een hoger niveau. Er ontstond een situatie waarin vliegtuigen meer betrouwbaar werden, in serieproductie werden genomen en het ontwerpen van vliegtuigen langzamerhand meer technisch-wetenschappelijk werd. De ontwikkeling van lichte en betrouwbare verbrandingsmotoren was essentieel voor de opkomst van de luchtvaart.

Argumentatie object:

Van de Spin is, als enige type dat voor de Eerste Wereldoorlog in Nederland is gebruikt, een origineel exemplaar bewaard gebleven. Ook is er inmiddels een historische vliegende replica van gemaakt. Bovendien is de Spin in serieproductie genomen, iets dat erg speciaal was in die tijd. Opvallend is dat deze serieproductie in Duitsland tot stand kwam. In Nederland liepen, door het ontbreken van een afzetmarkt, alle pogingen om vliegtuigen te gaan produceren of om een vliegschool op te zetten, in die tijd, op niets uit.

Locatie:

Origineel (gebouwd 1913): Aviodrome, vliegveld Lelystad
vliegende replica (in 1936 gebouwd door Fokker personeel ter gelegenheid van 25-jarig vlieger jubileum van Antony Fokker): Aviodrome, vliegveld Lelystad

Links: