Sevrien Ferrée

Groentenwagen

Groentenwagen NS 24591

Een eeuw geleden vond het meeste goederenvervoer over land met de trein plaats. Allerlei goederen werden per spoor vervoerd: zand, steenkool, stukgoed, machines, groente, olie enzovoort. In 1929 en 1930 liet de NS 800 gesloten wagens bouwen, speciaal voor het vervoer van groenten.

Tegenwoordig vindt bijna al het vervoer van goederen over land plaats per vrachtauto. De trein wordt vrijwel alleen gebruikt voor massatransport over langere afstanden. Een eeuw geleden was dat totaal anders. In het begin van de jaren ’30 van de vorige eeuw vond bijna al het goederenvervoer per trein plaats of per schip. Vrachtauto’s waren er nog nauwelijks. Op veel stations waren speciale goederensporen aanwezig, waar dagelijks goederentreinen arriveerden en goederenwagens werden gelost of geladen.

Het goederenvervoer per trein kwam pas laat op gang in Nederland. De allereerste trein in Nederland uit 1839 was alleen ingericht voor het vervoer van personen. In 1847 werden de eerste gesloten goederenwagens afgeleverd en de eerste aparte goederentrein reed pas in 1853. Toen waren er maar twee typen goederenwagens: open wagens voor het vervoer van bijvoorbeeld zand en steenkool en gesloten wagens voor goederen die beter beschermd moesten worden. Later kwamen er goederenwagens voor speciale doeleinden, zoals ketelwagens voor het transport van olie en wagens voor het vervoer van vee.

De Nederlandsche Spoorwegen kenden in de jaren ’20 van de vorige eeuw een grote variëteit aan goederenwagens. Dit was de erfenis die NS meekreeg van de diverse spoorwegmaatschappijen waaruit ze ontstond. De NS liet vanaf 1929 nieuwe series gesloten goederenwagens bouwen, om de oudste gesloten goederenwagens te vervangen en het park meer te standaardiseren. De wagens hadden vaste maten, zodat hier bij de inrichting van laad- en losperrons rekening mee kon worden gehouden. Een deel van die wagens kreeg een groot aantal ventilatieopeningen in de wagenbak. Dat maakte de wagens zeer geschikt voor het vervoer van groenten. Ze kregen als bijnaam ‘achttienluikers’.

Momenteel worden er voor de Nederlandse spoorwegen nog zelden eigen wagens ontworpen. Veel wagens zijn tegenwoordig in het bezit van particuliere (verhuur)bedrijven. Daardoor is er geen sprake meer van typisch Nederlandse wagens.

Ontwikkeling:

Land- en tuinbouw

Argumentatie:

De NS liet in 1929 en 1930 800 gesloten wagens bouwen van dit type. Deze wagens waren overal in Nederland te zien op laad- en lossporen en waren dan ook beeldbepalend voor het goederenvervoer per trein in Nederland gedurende enkele decennia van de vorige eeuw. Van de grote serie ‘achttienluikers’ zijn nog maar enkele exemplaren overgebleven.

Argumentatie object:

Gesloten goederenwagen CHRKS 24591 werd in 1929 gebouwd door Werkspoor te Amsterdam. De wagens waren geschikt om in reizigerstreinen mee te rijden en waren daartoe van aanvang af uitgerust met de Kunze Knorr goederentreinrem (K) en een doorgaande stoomleiding (S). De wagen is in 2014 geheel gerestaureerd en vormt een attractief onderdeel van de collectie van de Museum Buurtspoorweg in Haaksbergen.

Locatie:

Museum Buurtspoorweg, Haaksbergen