Internationale trein

Rijtuig NS AB 7216

Vanaf 1928 bestelde de Nederlandse Spoorwegen de eerste stalen rijtuigen voor het internationale verkeer. Daarvóór waren die rijtuigen van hout. De nieuwe rijtuigen waren gemakkelijk te herkennen aan de ovale ramen aan de uiteinden van de zijwanden. De rijtuigen waren luxe en ruim uitgevoerd en kwamen tot ver in Europa.

In 1923 nam de Nederlandse Spoorwegen de eerste geheel stalen rijtuigen in dienst. Men stapte over van lichte houten rijtuigen naar zware stalen exemplaren vanwege de veiligheid van de reizigers. Als houten rijtuigen bij een brand of een botsing betrokken waren, was het risico op letsel voor de passagiers aanmerkelijk groter dan bij de sterkere stalen rijtuigen.

Vanaf 1928 bestelde de Nederlandse Spoorwegen de eerste stalen rijtuigen speciaal voor het internationale verkeer, namelijk in totaal 21 rijtuigen eerste en tweede klasse en zes rijtuigen derde klasse. De rijtuigen van dit type zijn direct te herkennen aan de ovale ramen aan de uiteinden van de zijwanden. Die karakteristieke ovale ramen onderscheidden deze rijtuigen nadrukkelijk van andere types. Ze maken de rijtuigen tot echte kinderen van hun tijd: de befaamde en luxueuze Pullman-rijtuigen bezaten ook ovale ramen, maar ook bijvoorbeeld tramrijtuigen van de Gooische Stoomtram.

Dat de internationale reiziger in die tijd voor de spoorwegen belangrijk moet zijn geweest blijkt wel uit de luxe uitvoering van de rijtuigen met eerste en tweede klasse zitplaatsen.
De eerste klasse compartimenten hadden vier zeer ruime zitplaatsen met omkeerbare kussens (roodbruin trijp voor de winter en koel leerdoek voor de zomer). De andere compartimenten hadden zittingen die bekleed waren met bronsgroen trijp. In de derde klasse coupés tenslotte stonden teakhouten banken.

De rijtuigen hebben van 1928 tot 1961 veel in het internationale treinverkeer dienst gedaan. Zo reden ze in het begin van de jaren ’30 onder andere van Amsterdam naar Wenen en naar Rome. Later kwamen ze ook in Leipzig, Bazel, Hannover, Konstanz, Neurenberg en Genua.
Een bijzondere rol speelden vier rijtuigen van dit type toen de allerlaatste NS-stoomtrein van Geldermalsen naar het Spoorwegmuseum in Utrecht reed, op 7 januari 1958. In deze laatste stoomtrein, met stoomloc 3737 in de hoofdrol, namen de genodigden plaats op het pluche van ‘ovale-ramenrijtuigen’.

Ontwikkeling:

Internationaal vervoer

Argumentatie:

Het rijtuig geeft een beeld van de wijze waarop de gegoede klasse reisde in de jaren dertig van de vorige eeuw, toen de trein nog hét vervoermiddel was om afstanden te overbruggen. De specifieke vormgeving van het rijtuig, met ovale ramen aan de uiteinden van de zijwanden, is kenmerkend voor de tijd waarin het rijtuig is gebouwd.

Argumentatie object:

Rijtuig AB 7216 is het enige rijtuig dat bewaard is gebleven van de twee series rijtuigen van dit type. Het rijtuig heeft een A-status in het Nationaal Register Mobiel Erfgoed.

Locatie:

Stoomtrein Goes-Borsele, Goes