Wikimedia Commons: Spoorjan

Vuilniswagen gemeente Groningen

Afvalverwerking

In de 19e eeuw ontstond door industrialisatie en een zeer dichte verstedelijking een nijpend probleem voor de volksgezondheid, doordat grachten als vuilnisvaten werden gebruikt en vuil zich in de straten ophoopte. Gemeentelijke reinigingsdiensten werden opgericht en die kregen het probleem uiteindelijk onder controle. De vuilniswagen deed z'n intrede en die werd in de tweede helft van de 20e eeuw op een aantal belangrijke punten technisch verbeterd. Zo ontstonden de kraakpers- en de trommelwagen.

Gemeentereiniging is een voorbeeld van het toegenomen takenpakket van de overheid in de afgelopen anderhalve eeuw. Het schoonhouden van de stad was al een probleem vanaf de tijd dat de eerste steden ontstonden en van oudsher was dat een activiteit die werd uitgeoefend door overheden en particulieren, met wisselend succes.

In de 19e eeuw ontstond door industrialisatie, verstedelijking, een groeiende bevolking in steeds hogere bevolkingsdichtheden en het ontstaan van sloppenwijken echter een snel groeiend en snel nijpend wordend probleem voor de volksgezondheid. Grachten en andere waterwegen werden als natuurlijke vuilnisvaten beschouwd; slachtafval en andere dierlijke resten, maar ook menselijke ontlasting, kwamen erin terecht. Waar geen water was, hoopte het vuil zich op in de straten. Eind 19e en begin 20e eeuw werd de gemeentereiniging dan ook steeds vaker gezien als een serieuze overheidstaak en werden alom gemeentelijke reinigingsdiensten opgericht .

Riolen werden aangelegd en handkarren, schuiten en paard-en-wagens werden ingezet om het vuil op te halen en op ordentelijke wijze af te voeren, er werd geĆ«xperimenteerd met moderne vuilverbranding. Gaandeweg de 20e eeuw werden mens en dier als trekkracht vervangen door de verbrandingsmotor; de vuilniswagen deed z’n intrede en eind jaren 1930 was de gemeentereiniging vrijwel overal geheel gemotoriseerd. Het probleem van de vuilafvoer was toen onder controle, net als het schoonhouden van straten en andere openbare ruimten.

Was de vuilniswagen in eerste instantie niet veel meer dan een veredelde vrachtwagen, in de tweede helft van de 20e eeuw vonden technische ontwikkelingen plaats, die tot een steeds meer verfijnde manier huisvuil inzameling leidden. Belangrijke ontwikkelingen waren de kraakpersauto en de trommelwagen, waarin het vuilnis direct tot kleinere delen werd vermalen en de ruimte in de wagen zo efficiƫnt mogelijk benut kon worden. Door de komst van de plastic vuilniszakken, de minicontainer en de wens het afval gescheiden te kunnen ophalen, ontstonden met name na 1970 weer geheel nieuwe, geavanceerde soorten vuilniswagen.

Ontwikkeling:

Overheidstaken

Argumentatie:

De historische vuilniswagen van de gemeente Groningen representeert een belangrijke ontwikkeling in de verstedelijking van Nederland in de 19e en 20e eeuw, te weten de oprichting en ontwikkeling van de gemeentelijke reinigingsdiensten, die moesten zorgen voor vuilafvoer en het schoonhouden van de openbare ruimte. Gebouwd in de jaren 1960 representeert deze wagen tevens de belangrijke technische ontwikkeling van de vuilniswagen in de tweede helft van de 20e eeuw, in dit geval de trommelwagen.

Locatie:

Groningen