Ton Lentz Photography

Consolidated PBY Catalina

Amfibisch vliegtuig (watervliegtuig, vliegboot)

De Consolidated PBY Catalina, kortweg Catalina genoemd, is een vliegtuig dat zowel vanaf het water als vanaf land kan opereren; een amfibisch vliegtuig. Dit vliegtuig werd gebruikt door de Marine Luchtvaartdienst (MLD) tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Catalina's speelden in deze periode een belangrijke rol in de strijd om de waterrijke Nederlands-Indische (Indonesië) eilandengroepen. Het werd als patrouille- en als reddingsvliegtuig gebruikt. Het toestel is daarmee verbonden met de Nederlandse koloniale geschiedenis in Nederlands-Indië.

Het Amerikaanse bedrijf ‘Consolidated Aircraft’ heeft de Catalina ontworpen. Het tweemotorige toestel werd vanaf 1936 tot ver na de Tweede Wereldoorlog door de luchtmachten van verschillende landen gebruikt. Het vliegtuig is met ruim 4.000 exemplaren het meest gebouwde watervliegtuig ooit.

In de Tweede Wereldoorlog zetten de landen die samen tegen Duitsland, Italië en Japan vochten, de Catalina in voor reddingsvluchten boven zee, als verkenner en als onderzeebootbestrijder. Door Nederland is het vliegtuig als patrouille- en reddingsvliegtuig gebruikt bij de MLD. Vooral in Nederlands-Indië speelden deze toestellen een belangrijke rol.

Na de Japanse invasie zijn in 1942 veel Nederlanders, vanuit Nederlands-Indië, met Catalina’s naar Australië gevlucht. Ook de vrouw en zoon van Karel Doorman, de bekende schout-bij-nacht die bij de Slag in de Javazee is omgekomen, wisten op deze manier te vluchten. De Nederlandse Catalina (PH-PBY) draagt daarom de naam ‘Karel Doorman’. Ook na de Tweede Wereldoorlog werd de Catalina nog lang, door de MLD, gebruikt. De laatste Nederlandse Catalina werd tot juni 1957 gebruikt.

Ontwikkeling:

Tweede wereldoorlog

Argumentatie:

Voor de geschiedenis van de mobiliteiten is het bezit en het verlies van de koloniën (vooral de Nederlandse kolonie Nederlands-Indië) en de beide wereldoorlogen van grote invloed geweest. De Catalina is een belangrijk voorbeeld van de ontwikkelingen in de Nederlandse militaire luchtvaart en staat voor een belangrijke periode van de MLD. Het is hét Nederlandse maritieme patrouille- en SAR (Search and Rescue)-vliegtuig uit de Tweede Wereldoorlog en daarna.

Argumentatie object:

De Nederlandse Catalina PH-PBY is de oudste bewaard gebleven en luchtwaardige Catalina ter wereld.

Locatie:

Catalina hangaar, Vliegveld Lelystad

Links: