Rijwiel Fongers 1901

Damesrijwiel, safety

Vanuit de Britse 'safety' werd eind 19e eeuw de typisch Nederlandse fiets ontwikkeld we die nog altijd kennen, een comfortabele fiets, bepalend voor de Hollandse manier van fietsen: keurig rechtop, zonder zichtbare inspanning. Een damesfiets als deze Fongers uit 1901 is de grootmoeder van de 'omafiets', wereldwijd bekend als de 'Dutch Bike'.

Deze damesfiets werd gebouwd door Albert Fongers, die in 1884 met de productie van rijwielen begon in zijn smederij in de stad Groningen; in eerste instantie van het model ‘hoge bi’. Dat ‘hooggezeten fietsen’ met zo’n groot voorwiel was bepaald niet zonder risico. De oplossing werd gevonden in een fiets met twee kleinere wielen met de berijder in het midden en een ketting naar het achterwiel. De veiligheidsfiets of ‘safety’ was geboren.

Vanuit deze Britse vinding werd de typisch Nederlandse fiets ontwikkeld zoals we die nog altijd kennen. Een comfortabele fiets, echt een toerfiets. Met ruitframe voor de mannen en voor de vrouwen met lage stang vanwege de instap. De daarbij door de ANWB gepropageerde, degelijke zwarte lange rok werd massaal door de dames geadopteerd.

Dit basisconcept van ‘de fiets’ is in de 20e eeuw eigenlijk nooit meer veranderd. Het is bepalend geworden voor de Hollandse manier van fietsen: rechtop, zonder zichtbare inspanning.

Ook Fongers ging deze ‘safeties’ bouwen en had al snel succes. Het uitgebreide Fongers-programma maakte tijdens de eerste Rijwielen-Tentoonstelling in het Amsterdamse Paleis voor Volksvlijt in 1895 zoveel indruk, dat hij in 1896 al een grote nieuwe fabriek kon bouwen. Fongers groeide uit tot één van de bekendste en betere rijwielmerken van Nederland. Door een gebrekkige aanpassing aan nieuwe marktontwikkelingen ging het na de Tweede Wereldoorlog bergafwaarts met Fongers. In 1957 werd de fabriek overgenomen. In 1971 werd de productie in Groningen gestaakt.

De getoonde damesfiets uit 1901 stamt uit de begintijd van Fongers , grootmoeder van de latere ‘omafiets’ in Nederland. De iconische status van het model, inmiddels wereldwijd herkend als ‘Dutch Bike’, heeft het bedrijf dus niet meer meegemaakt.

Ontwikkeling:

Particulier vervoer

Argumentatie:

Het getoonde damesrijwiel representeert een belangrijke ontwikkeling in de Nederlandse mobiliteitsgeschiedenis: de ontwikkeling van de 'safety', het concept van de fiets dat we nog altijd kennen.

Argumentatie object:

Het gaat hier om de oudste damesfiets (1901) in ons land van Fongers, één van de bekendste Nederlandse fietsfabrikanten. Deze fiets is voor 90% origineel; het frame zit zelfs nog in de originele lak.