Oorlogslocomotief

Stoomlocomotief WD 73755 ‘Longmoor’ (NS 5085)

Na de invasie in 1944 hadden de geallieerde legers behoefte aan transportmiddelen voor verplaatsing en bevoorrading. Het Engelse War Department liet series locomotieven bouwen en verscheepte die naar het continent. Ze droegen bij aan de bevrijding van West-Europa. Na de Tweede Wereldoorlog nam de NS honderden locomotieven over voor de wederopbouw van Nederland.

Spoedig na het begin van de invasie in Frans Normandië op 6 juni 1944 (‘D-Day’) begon men met het vervoer van locomotieven voor de geallieerde legers van Engeland naar Frankrijk. Ze werden overgevaren van Southampton naar Cherbourg op omgebouwde landingsboten, die eigenlijk voor tanks waren bedoeld. Na de verovering van de Kanaalhavens voer men de kortere route Dover-Calais met spoorponten van de Engelse Southern Railway, tot aan het einde van de veldtocht en de daaropvolgende bezetting van Duitsland. Via deze route bracht men op 9 mei 1945 de duizendste in Groot-Brittannië gebouwde oorlogslocomotief naar het vasteland van Europa. Het was War Department (WD)-locomotief 73755, die kort tevoren was afgeleverd door de North British Locomotive Company Ltd. In Glasgow. De locomotief behoorde tot een serie van 150 stuks, gebouwd in de jaren 1943-1945. In totaal hebben 103 van deze machines in de naoorlogse jaren dienst gedaan bij de Nederlandsche Spoorwegen, waar zij de nummers 5001-5103 droegen. Tijdens de oorlog en vooral gedurende de spoorwegstaking 1944-1945 was het allergrootste deel van de Nederlandse stoomlocomotieven vernield of verdwenen. Daarom huurde of kocht de Nederlandsche Spoorwegen na de bevrijding in mei 1945 Engelse en Amerikaanse legerlocomotieven, zoals de Longmoor. De Longmoor is genoemd naar een depot-garnizoen van de spoorwegtroepen in Groot-Brittannië. De locomotieven van dit type hebben slechts kort bij de NS gereden: de laatste werden al in 1952 naar de sloper gestuurd. Een uitzondering was de Longmoor, die in 1954 werd overgedragen aan Het Spoorwegmuseum in Utrecht. Deze is voorzien van een gedenkplaat, omdat het de duizendste Engelse oorlogslocomotief was die naar het vasteland van Europa werd verscheept. Bij de NS hadden de locomotieven van dit type de bijnaam ‘Grote Jeep’. De bijnaam ‘Kleine Jeep’ hoorde bij een serie van 237 kleinere Engelse bevrijdingslocomotieven.

Ontwikkeling:

Tweede wereldoorlog

Argumentatie:

De locomotieven en wagens van de geallieerde legers speelden een belangrijke rol bij de bevrijding van West-Europa. Na de bevrijding werden 103 locomotieven van dit type overgenomen door de NS. Ze kwamen heel goed van pas om de door de oorlog vernielde en beschadigde Nederlandse locomotieven te vervangen en droegen zo bij aan de wederopbouw van Nederland.

Argumentatie object:

Locomotief Longmoor was op 9 mei 1945 de duizendste locomotief die voor de ondersteuning van het Britse leger naar het continent werd verscheept.

Locatie:

Het Spoorwegmuseum, Utrecht